กษัตริย์พระองค์นี้ขึ้นครองเมืองใหญ่ครั้งแรกตอนพระชนมพรรษาสิบสอง

กษัตริย์พระองค์นี้ยกทัพเข้าป่าไปเมืองเล็ก ๆ เมืองหนึ่ง แล้วไม่กลับมาอีกเลย และพงศาวดารฝ่ายพระองค์เองก็ไม่ได้บอกด้วยซ้ำว่าสิ้นพระชนม์วันไหน

ไม่บอกค่ะ สมเด็จพระไชยเชษฐาธิราช แห่งล้านช้าง หนึ่งในกษัตริย์ที่ชาวลาวยกย่องที่สุด และเป็นคนเดียวกับที่มีพระราชสาส์นมาทูลขอพระเทพกษัตรีย์จากอยุธยา

เริ่มตั้งแต่ยังเป็นเด็กค่ะ เชียงใหม่ว่างกษัตริย์ ขุนนางล้านนาจึงอัญเชิญเจ้าชายจากหลวงพระบางไปครองเมือง ตอนนั้นพระชนมพรรษาราวสิบสองเท่านั้น

เป็นค่ะ แต่ได้ปีเดียว พระราชบิดาที่ล้านช้างสวรรคตเพราะช้างล้มทับขณะประพาสป่า พระโอรสหลายพระองค์แย่งราชสมบัติกัน ขุนนางจึงเชิญพระองค์กลับ

ไม่ค่ะ คราวนั้นอัญเชิญพระพุทธรูปสำคัญของเชียงใหม่ไปด้วย ทั้งพระแก้วมรกต พระพุทธสิหิงค์ และพระแก้วขาว

ยาวยี่สิบสามปี และเป็นยุคที่สร้างของไว้เยอะที่สุดค่ะ ย้ายราชธานีมาเวียงจันทน์ สร้างพระธาตุหลวงองค์ใหม่ให้ใหญ่โต และสร้างเจดีย์ร่วมกับอยุธยาไว้เป็นสัญญาว่าจะไม่รบกัน

ปีสองหนึ่งหนึ่งสี่ค่ะ มีเมืองทางใต้ที่ไม่ยอมขึ้น พระองค์ยกทัพไปเอง แล้วเรื่องก็จบตรงนั้น

นี่คือส่วนที่เล่าไม่ตรงกันค่ะ สำนวนหนึ่งว่าทัพเสียท่าให้ฝ่ายตรงข้ามซ้อนกลจนแตกพ่าย แล้วพระองค์ถูกสำเร็จโทษในเวลาต่อมา อีกทางหนึ่งบอกเพียงว่าหายสาบสูญ ไม่มีบันทึกว่าสิ้นพระชนม์เมื่อไร

มีเจดีย์องค์เล็กที่เมืองอัตตะปือ ซึ่งเชื่อกันว่าบรรจุไว้ แต่ก็เป็นความเชื่อ ไม่ใช่บันทึก

พระราชโอรสพระองค์เดียวประสูติในปีที่พระราชบิดาหายไปพอดี ไม่กี่ปีต่อมาก็ถูกนำไปเป็นองค์ประกันที่หงสาวดี ส่วนแผ่นดินล้านช้างก็วุ่นวายเรื่องราชสมบัติอยู่หลายปี

ได้ค่ะ กว่ายี่สิบปีต่อมา พระเถระเจ้าอาวาสวัดต่าง ๆ ประชุมกันแล้วส่งทูตไปเชิญกลับ พระองค์กลับมาครองราชย์แล้วประกาศไม่ขึ้นกับใครอีก ทั้งที่โตมาในเมืองของอีกฝ่ายมาตลอดชีวิต