← คลังบทความ
ตอนที่ ๒๔ อยุธยา ปลายรัชกาลสมเด็จพระที่นั่งท้ายสระ → ต้นรัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ (ป่าโมก / บ้านเลน / ป่าอ้อป่าพงแขม ใกล้บ้านเอกราช)

เจ้าฟ้าสองพี่น้องแพ้สงครามชิงบัลลังก์ หนีเข้าป่า แล้วขอข้าวชาวบ้านกินอยู่ ๗ วัน

  • สงครามครั้งนี้กินเวลาไม่ต่ำกว่า ๑ ปี ทำไมถึงยาวขนาดนั้น?
  • แหวนวงเดียวทำให้ทั้งคู่ถูกจับได้อย่างไร?
  • และทำไมพิธีขึ้นครองราชย์ครั้งต่อมา ถึงไม่มีพระขรรค์ชัยศรีอยู่ในพิธี?

สงครามแย่งชิงราชบัลลังก์อยุธยา พ.ศ. ๒๒๗๕ — เจ้าฟ้าอภัย และเจ้าฟ้าปรเมศร์ พระราชโอรสในสมเด็จพระที่นั่งท้ายสระ ปะทะกรมพระราชวังบวรสถานมงคล (เจ้าฟ้าพร) พระปิตุลา แล้วถูกสำเร็จโทษด้วยท่อนจันทน์

เจ้าฟ้าสองพี่น้องแพ้สงครามชิงบัลลังก์ หนีเข้าป่า แล้วต้องอาศัยข้าวที่มหาดเล็กเที่ยวขอชาวบ้านมาให้เสวยอยู่ ๗ วัน จนสุดท้ายแหวนวงเดียวก็ทรยศทั้งคู่

แหวนวงเดียวเนี่ยนะคะพี่ แล้วเรื่องมันไปถึงตรงนั้นได้ยังไง

ต้องเริ่มที่ปี พ.ศ. ๒๒๗๕ ค่ะ สมเด็จพระที่นั่งท้ายสระประชวรหนัก ปัญหาคือคนที่มีสิทธิ์ตามธรรมเนียม กับคนที่พระองค์อยากให้ ไม่ใช่คนเดียวกัน

ต่างกันยังไง

คนที่มีสิทธิ์ตามธรรมเนียมคือพระอนุชา เจ้าฟ้าพร ซึ่งดำรงตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคล หรือวังหน้า มาตลอดรัชกาล

แล้วพระองค์ยกให้ใคร

ตอนแรกยกให้พระราชโอรสองค์ใหญ่ เจ้าฟ้านเรนทร แต่พระองค์ไม่รับ เพราะเห็นว่าวังหน้าสมควรได้มากกว่า แล้วก็ทรงผนวชไม่ยอมลาสิกขา

ปฏิเสธราชสมบัติเลยเหรอคะ ใจแข็งมาก

ราชสมบัติจึงตกไปที่พระราชโอรสองค์รอง คือเจ้าฟ้าอภัย และเจ้าฟ้าอภัยก็รับ แล้วเข้าพิธีราชาภิเษกไปเรียบร้อย

อ้าว แล้ววังหน้าจะยอมเหรอ

ไม่ยอมค่ะ พอสมเด็จพระที่นั่งท้ายสระสวรรคต วังหลวงกับวังหน้าก็เปิดศึกกันกลางกรุงศรีอยุธยา เป็นสงครามกลางเมืองที่กินเวลาไม่ต่ำกว่า ๑ ปี

รบกันเองในเมืองตัวเองเนี่ยนะ

ยกแรก วังหลวงส่งหลวงไชยบูรณ์คุมพล ๑๐๐ คนไปอ้อมตีวังหน้า แต่วังหน้ารู้ตัว ส่ง ๒๐๐ คนไปดัก วังหลวงแพ้ยับ หลวงไชยบูรณ์ถูกจับไปเฆี่ยน ๕๐ ที

โอ๊ย เจ็บแทน แล้วยกต่อมาล่ะ

ยกสอง พระธนบุรีอาสาคุมพล ๕๐๐ คนข้ามคลองตะพานช้างเข้าตีวังหน้า จนค่ายวังหน้าแตกทั้ง ๓ ค่าย เกือบพลิกเกมได้แล้ว

เกือบชนะแล้วเหรอคะ!

เกือบค่ะ แต่วังหน้าส่งขุนชำนาญชาญณรงค์ ชื่อจริงว่าอู่ คุมพล ๓๐๐ คนไปสวน ทหารพระธนบุรีแตกหนีจนเหลือพระธนบุรีสู้คนเดียวบนหลังม้า แล้วก็ถูกฟันคอขาดตรงนั้น

เหลือคนเดียวยังสู้... แล้วสองเจ้าฟ้าล่ะ

ตกพระทัย เก็บพระราชทรัพย์ลงเรือพระที่นั่งลำเดียวกัน หนีทางป่าโมกกลางคืน ถึงบ้านเลนก็ทิ้งเรือ หนีต่อทางบกเข้าป่าอ้อป่าพงแขม ใกล้บ้านเอกราช

จากวังหลวงมาอยู่กลางป่า กินอะไรกัน

มีมหาดเล็กชื่อนายด้วงตามไปด้วยคนเดียว เที่ยวขอข้าวชาวบ้านมาถวายอยู่ ๗ วัน จนวันหนึ่งได้รับพระราชทานพระธำมรงค์ให้เอาไปซื้อข้าว

อ๋อ... แหวน

ชาวบ้านเห็นแหวนวงนั้นก็รู้ทันทีว่าเป็นของเจ้านาย จึงไปบอกขุนชำนาญ ทหารยกไปจับนายด้วง แล้วล้อมป่าพงแขมไว้ทั้งผืน

จบแล้วสิ

ทั้งสองพระองค์ถวายพระแสงดาบ ๒ เล่มยอมแพ้ ถูกนำไปถวายวังหน้า สอบสวนเสร็จก็สำเร็จโทษด้วยท่อนจันทน์ตามราชประเพณี ปีนั้นวังหน้าขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ

แต่มีอีกสองเรื่องที่คนมักไม่รู้ หนึ่ง รัชกาลนี้เป็นรัชกาลเดียวในสมัยอยุธยาที่ไม่ได้ทำพิธีขึ้นครองราชย์ที่พระราชวังหลวง และสอง ในพิธีนั้นไม่มีพระขรรค์ชัยศรี เพราะกล่าวกันว่าเจ้าฟ้าอภัยนำไปทิ้งน้ำเสียระหว่างหลบหนี

หมายเหตุเรื่องหลักฐาน

  • ตัวเลขกำลังพลทุกจุด (๑๐๐ / ๒๐๐ / ๕๐๐ / ๓๐๐ / เฆี่ยน ๕๐ ที / ๓ ค่าย / ๗ วัน / ดาบ ๒ เล่ม) มาจาก S3 ซึ่งอ้างเลขหน้า ๓๑๕–๓๑๗ ของพงศาวดาร
  • "สงครามกลางเมืองกินระยะเวลาไม่ต่ำกว่า ๑ ปี" — ตรงกันทั้ง S3 และ S4
  • "รัชกาลเดียวในสมัยอยุธยาที่ไม่ได้ทำพิธีขึ้นครองราชย์ที่พระราชวังหลวง" (ทำที่พระราชวังจันทรเกษม/วังหน้า) — เป็นข้อสรุปของกำพล จำปาพันธ์ ใน S1

แหล่งอ้างอิง

  1. S1silpa-mag article_123349 "เจ้าฟ้าอภัย ลูกพระเจ้าท้ายสระ เป็นกษัตริย์อยุธยาหรือไม่?" — อ้างงานของ กำพล จำปาพันธ์ หนังสือ *พระเจ้าท้ายสระฉบับพรหม (ไม่) ลิขิต: การเมืองการค้าอยุธยาก่อนเสียกรุงฯ* + ยกความ พระราชพงศาวดาร ฉบับพระราชหัตถเลขา + ประเด็นพระขรรค์ชัยศรี + ประเด็น "๓๕ พระองค์"https://www.silpa-mag.com/history/article_123349
  2. S2silpa-mag article_119931 "สมเด็จพระเจ้าท้ายสระ ที่เมื่อสิ้นแล้ว บัลลังก์ตกเป็นของพระบรมโกศ" — บทบาทขุนชำนาญชาญณรงค์ (อู่) → เจ้าพระยาชำนาญบริรักษ์ + ยกความพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา เล่ม ๒ น. ๑๐๘
  3. S3วิกิพีเดียไทย "สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ" (อ้างหน้า ๓๑๕–๓๑๗) — ลำดับยกรบรายละเอียด: หลวงไชยบูรณ์ ๑๐๐ คน · วังหน้า ๒๐๐ คน · เฆี่ยน ๕๐ ที · พระธนบุรี ๕๐๐ คน · ค่ายแตก ๓ ค่าย · ขุนชำนาญ ๓๐๐ คน · นายด้วง · ๗ วัน · พระธำมรงค์ · พระแสงดาบ ๒ เล่ม
  4. S4วิกิพีเดียไทย "เจ้าฟ้าอภัย" / "เจ้าฟ้าปรเมศร์" — สิ้นพระชนม์ พ.ศ. ๒๒๗๕ · ข้อหา "กบฏ" · รับโทษ "สำเร็จโทษด้วยท่อนจันทน์" · อ้าง คำให้การชาวกรุงเก่า
  5. S5วิกิพีเดียไทย "สมเด็จพระที่นั่งท้ายสระ" — ครองราชย์ ๒๒๕๑–๒๒๗๕ · พระราชโอรส-ธิดา
รบกันทั้งเมืองไม่ต่ำกว่า ๑ ปี — แต่สิ่งที่จับสองเจ้าฟ้าได้ คือแหวนวงเดียว

คำที่ใช้ในคอมเมนต์ของตอนนี้ — อภัย

ลิงก์คลิป — รอใส่ไปที่ช่อง