← คลังบทความ
ตอนที่ ๒๕ อยุธยาตอนปลาย รัชกาลสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ (ราชวงศ์บ้านพลูหลวง)

ผู้หญิงคนหนึ่งต้องพระราชอาญาเฆี่ยนสามสิบที แล้วสิ้นพระชนม์ในวันที่สาม

  • พงศาวดารเขียนถึงพระนางไม่ถึงสิบบรรทัด
  • แต่ลูกสาวสองพระองค์ของพระนาง คือผู้แต่งอิเหนากับดาหลัง ที่คนไทยเรียนกันทุกคน
  • พระนางเป็นใคร แล้วทำไมชื่อของพระนางถึงเกือบหายไปทั้งที่ลูกไม่หาย?

เจ้าฟ้าสังวาลย์ — พระมเหสีฝ่ายซ้ายในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ผู้ต้องพระราชอาญาเฆี่ยนสามสิบที เมื่อ พ.ศ. ๒๒๙๘ แล้วสิ้นพระชนม์ในวันที่สาม พร้อมกับเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร (เจ้าฟ้ากุ้ง) — เล่า จากมุมของพระนาง

ผู้หญิงคนหนึ่งต้องพระราชอาญาเฆี่ยนสามสิบที แล้วสิ้นพระชนม์ในวันที่สาม พงศาวดารเขียนถึงพระนางไม่ถึงสิบบรรทัด แต่ลูกสาวสองพระองค์ของพระนาง คือผู้แต่งอิเหนากับดาหลัง

อิเหนาเนี่ยนะคะ แล้วทำไมไม่มีใครรู้จักชื่อแม่ของท่านเลย

เพราะเรื่องนี้เล่ากันแต่มุมฝ่ายชายมาตลอด วันนี้เราจะเล่าอีกครึ่งที่หายไป พระนางคือเจ้าฟ้าสังวาลย์ พระราชนัดดาในสมเด็จพระเพทราชา และหลานตาของพระเจ้าอยู่หัวท้ายสระ

แล้วพลาดตรงไหน

พระนางไม่ได้พลาด แต่บ้านเมืองพลาด ปลายรัชกาลท้ายสระเกิดศึกชิงราชสมบัติ พระบิดาอยู่ฝ่ายแพ้ ถูกข้อหากบฏ แล้วต้องสำเร็จโทษ

แล้วลูกสาวล่ะ

ถูกนำเข้าถวายตัวเป็นพระมเหสีฝ่ายซ้าย ในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ผู้ชนะศึกครั้งนั้นเอง

คนที่พระนางต้องไปอยู่ด้วย คือฝ่ายเดียวกับที่สำเร็จโทษพ่อพระนางเหรอ

ใช่ค่ะ นี่คือสิ่งที่คนลืม พระนางไม่เคยได้เลือกเลยสักครั้ง ไม่ได้เลือกว่าจะเกิดเป็นลูกใคร และไม่ได้เลือกว่าจะเข้าวังของใคร

แล้วเจ้าฟ้ากุ้งมาเกี่ยวตรงไหน

เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร หรือเจ้าฟ้ากุ้ง พระราชโอรสพระองค์ใหญ่ กวีเอกแห่งยุค และรัชทายาท มีวัยใกล้กับพระนาง ต่างจากพระราชสวามีที่สูงวัยกว่ามาก

พงศาวดารบันทึกว่า พ.ศ. ๒๒๙๘ มีผู้กราบทูลเป็นการลับว่าทั้งสองพระองค์ลอบผูกสมัครรักใคร่กัน เมื่อชำระความ ทั้งสองรับสารภาพ

ไม่แก้ตัวเลยเหรอ

ไม่เลยค่ะ ลูกขุนกราบบังคมทูลว่าเป็นมหันตโทษ ขอให้สำเร็จโทษด้วยท่อนจันทน์ แต่พระราชบิดาตรัสขอชีวิตไว้ ลดลงเป็นโบย

แปลว่าพ่อพยายามช่วยลูกใช่ไหม

ใช่ค่ะ แต่การลงพระราชอาญาไม่รอใคร งานวิชาการที่อ้างพงศาวดารระบุว่า เจ้าฟ้ากุ้งทนได้ถึงหนึ่งร้อยแปดสิบที ก็สิ้นพระชนม์ ส่วนพระนางสามสิบที แล้วสิ้นพระชนม์ในวันที่สาม

และตอนนั้นพระนางมีพระโอรสธิดาเล็ก ๆ หลายพระองค์ ในนั้นมีเจ้าฟ้ากุณฑลกับเจ้าฟ้ามงกุฎ ผู้แต่งดาหลังและอิเหนา

แม่หายไป แต่สิ่งที่ลูกเขียนยังอยู่

พระศพทั้งสองถูกนำไปฝังไว้ที่วัดไชยวัฒนารามด้วยกัน วันนี้เจดีย์ของเจ้าฟ้ากุ้งยังอยู่ แต่เจดีย์ของพระนางล่มไปแล้ว

แล้วชื่อจริงของพระนางคืออะไรกันแน่

นั่นแหละค่ะที่เจ็บที่สุด เอกสารเรียกพระนางไว้ถึงสี่ชื่อ สังวาลย์ นิ่ม นวน และอินทสุชาเทวี จนวันนี้ยังเถียงกันว่า นิ่มกับสังวาลย์เป็นคนเดียวกันไหม

หมายเหตุเรื่องหลักฐาน

  • ๓๐ ที / วันที่ ๓ / พ.ศ. ๒๒๙๘ ตรงกัน S2 S3 S4
  • เจ้าฟ้ากุณฑล–เจ้าฟ้ามงกุฎ เป็นผู้พระราชนิพนธ์ดาหลังและอิเหนา — S4 ระบุตรง และเป็นความรู้มาตรฐานในวงวรรณคดีไทย
  • เจดีย์เจ้าฟ้าสังวาลย์ล่มไปแล้ว เหลือแต่ของเจ้าฟ้ากุ้ง (S5)

แหล่งอ้างอิง

  1. S1silpa-mag article_28427 "กรมขุนเสนาพิทักษ์ (เจ้าฟ้ากุ้ง) เล่นชู้พระสนมในพระราชบิดา" (กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรม) — ลำดับเหตุการณ์ กรณีเจ้าสามกรมทูลฟ้อง / เหตุการณ์ลอบทำร้ายกรมขุนสุเรนทรพิทักษ์ / การผนวชที่วัดโคกแสง / การสถาปนาเป็นวังหน้าhttps://www.silpa-mag.com/history/article_28427
  2. S2วารสารวิชาการ TCI so12 "เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร : มองในมุมสองด้าน" — ตัวเลขที่บทใช้: ลดโทษตายเป็นโบย / เจ้าฟ้ากุ้งทนได้ ๑๘๐ ที / เจ้าฟ้าสังวาลย์ ๓๐ ที ถอดเป็นไพร่ สิ้นพระชนม์ในวันที่ ๓ / พระบิดาถูกจับข้อหากบฏแล้วริบราชบาตร / อ้าง "คำให้การขุนหลวงหาวัด"https://so12.tci-thaijo.org/index.php/src/article/download/27/36
  3. S3นามานุกรมวรรณคดีไทย (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร) — ยืนยัน พ.ศ. ๒๒๙๘ เป็นปีที่ต้องพระราชอาญา และ ๑๘๐ ครั้ง · รายชื่อพระนิพนธ์https://thailitdir.sac.or.th/author-detail.php?cr_id=57
  4. S4วิกิพีเดียไทย "เจ้าฟ้าสังวาลย์" — ตำแหน่ง พระมเหสีฝ่ายซ้าย · พระนามอื่น (อินทสุชาเทวี / นิ่ม / นวน) · พระมารดา เจ้าฟ้าเทพ พระราชธิดาในพระเจ้าท้ายสระ · พระบิดา พระองค์เจ้าแก้ว ในสมเด็จพระเพทราชา · พระโอรสธิดา (กุณฑล อาภรณ์ มงกุฎ สังคีต) · เฆี่ยน ๓๐ ที สิ้นพระชนม์ในวันที่ ๓ · ฝัง ณ วัดไชยวัฒนารามhttps://th.wikipedia.org/wiki/เจ้าฟ้าสังวาลย์
  5. S5วิกิพีเดียไทย "เจ้าฟ้าธรรมธิเบศไชยเชษฐ์สุริยวงศ์" — ลูกขุนกราบบังคมทูลขอ สำเร็จโทษด้วยท่อนจันทน์ แต่พระราชบิดา ตรัสขอชีวิตไว้ · เจดีย์เจ้าฟ้าสังวาลย์ที่วัดไชยวัฒนาราม ล่มไปแล้ว เหลือแต่ของเจ้าฟ้ากุ้ง
  6. S6สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ (วิกิพีเดียไทย) — เหตุการณ์ศึกเจ้าฟ้าอภัย–เจ้าฟ้าปรเมศร์ พ.ศ. ๒๒๗๕ และการที่พระองค์เจ้าแก้วถูกพิจารณาโทษข้อหากบฏแล้วสำเร็จโทษ
  7. S7กระทู้เรือนไทย "Dramatic license กับข้อเท็จจริงในหนังอิงประวัติศาสตร์" — ยกความพงศาวดารฉบับสมเด็จพระพนรัตน์ วัดพระเชตุพน และฉบับพระราชหัตถเลขา ที่ระบุพระบิดาว่า "พระองค์เจ้าดำ" (ขัดกับ S4) พร้อมข้อวิเคราะห์ว่าน่าจะชำระคลาดเคลื่อนhttps://www.reurnthai.com/index.php?topic=6855.510
เขาเลือกให้เธอทุกอย่าง — ยกเว้นวันที่เธอต้องจากไป

คำที่ใช้ในคอมเมนต์ของตอนนี้ — สังวาลย์

ลิงก์คลิป — รอใส่ไปที่ช่อง