รัชทายาทกรุงศรีอยุธยากราบบังคมทูลพระราชบิดาเพียงประโยคเดียว

รัชทายาทกรุงศรีอยุธยากราบบังคมทูลพระราชบิดาเพียงประโยคเดียว พระราชบิดาตอบกลับแค่ ๔ คำ แล้วคืนนั้นเองพระองค์เสวยยาพิษ ทั้งที่อีกไม่นานจะได้เป็นพระเจ้าแผ่นดินอยู่แล้ว

เดี๋ยวจะเฉลย แต่ต้องรู้ก่อนว่าพระองค์คือใคร เจ้าฟ้าสุทัศน์ พระราชโอรสพระองค์ใหญ่ในสมเด็จพระเอกาทศรถ ประสูติแต่พระอัครมเหสี

แน่นค่ะ พระอนุชาร่วมพระมารดามีพระองค์เดียว คือเจ้าฟ้าศรีเสาวภาค ซึ่งประชวรพระยอดจนเสียพระเนตรไปข้างหนึ่ง

เลือกพระเชษฐาค่ะ สมเด็จพระเอกาทศรถสถาปนาเจ้าฟ้าสุทัศน์ขึ้นเป็นพระมหาอุปราช คือรัชทายาทเต็มตัว มีวังของพระองค์เอง

พงศาวดารฉบับพันจันทนุมาศบันทึกสั้นมาก ว่า "อยู่มา ๔ เดือนเศษ พระมหาอุปราชกราบทูลพระกรุณาว่า ขอพิจารณาคนออก"

นี่แหละคือปมที่นักประวัติศาสตร์ยังเถียงกันจนวันนี้ สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงสันนิษฐานไว้ใน "สาส์นสมเด็จ" ว่าน่าจะเป็นการขอปลดคนออกจากราชการก่อนกำหนดตามประเพณีเดิม

ฟังดูเป็นเรื่องธุรการมากใช่ไหมคะ แต่ในระบบไพร่หลวง คนคืออำนาจ ปลดคนของใครออก ก็เท่ากับตัดกำลังของคนนั้น

และนี่คือ ๔ คำที่พระราชบิดาตรัสตอบ "จะเป็นขบถหรือ"

แค่นั้นค่ะ แต่พงศาวดารเขียนต่อว่า "พระมหาอุปราชมีความกลัวสมเด็จพระราชบิดาเป็นกำลัง ออกจากที่เฝ้า เสด็จมาพระราชวังบวรสถานมงคล เพลาค่ำเสวยยาพิษ เสร็จสวรรคต"

ไม่มีค่ะ และสิ่งที่เจ็บที่สุดคือ สมเด็จพระเอกาทศรถโทมนัสอย่างหนัก แล้วโปรดให้จัดพระราชทานเพลิงพระศพเต็มยศอย่างพระมหาอุปราช

ทีนี้มาถึงคนที่สาม จดหมายเหตุของปีเตอร์ ฟลอริส พ่อค้าชาวดัตช์ที่ประจำอยู่ปัตตานีช่วง พ.ศ. ๒๑๕๕ ถึง ๒๑๕๘ เล่าเรื่องนี้ไว้คนละแบบ

ฟลอริสเขียนว่าพระราชโอรสองค์ใหญ่ถูกสำเร็จโทษเพราะคำยุยงของขุนนางผู้ใหญ่คนหนึ่ง ที่มีชาวญี่ปุ่นนับร้อยคนอยู่ในบังคับบัญชา และคิดการจะตั้งตนเป็นพระมหากษัตริย์เสียเอง

ต้องพูดให้ตรงว่ายังตอบไม่ได้ค่ะ ฟลอริสอยู่ปัตตานี ไม่เคยเข้ามาถึงอยุธยา ข้อมูลอาจคลาดเคลื่อนได้ แต่พงศาวดารเองก็เขียนไว้สั้นจนน่าสงสัย

ที่แน่ ๆ คือหลังจากนั้นไม่มีการตั้งพระมหาอุปราชองค์ใหม่อีกเลยจนสิ้นรัชกาล และพระอนุชาที่ได้ราชสมบัติต่อ ก็อยู่ได้เพียงปีเดียวเท่านั้น