พระราชโอรสวัย ๙ พรรษา ได้เป็นพระเจ้าแผ่นดินกรุงศรีอยุธยา

พระราชโอรสพระชนมายุ ๙ พรรษา ถูกยกขึ้นเป็นพระเจ้าแผ่นดินกรุงศรีอยุธยา บางฉบับว่าอยู่ในราชสมบัติ ๓๖ วัน บางฉบับว่า ๖ เดือน แล้วจบที่เรือนไม้ไผ่ ๒ หลัง คนรับใช้ ๒ คน

พระองค์คือสมเด็จพระอาทิตยวงศ์ พระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม แห่งราชวงศ์สุโขทัย พระเชษฐาคือสมเด็จพระเชษฐาธิราช

พ.ศ. ๒๑๗๑ เจ้าพระยากลาโหมสุริยวงศ์ถูกระแวงว่าเป็นกบฏ ท่านจึงพูดกับขุนนางว่า "เจ้าแผ่นดินว่าเราเป็นกบฏแล้ว เราจะทำตามรับสั่ง" แล้วยกกำลังเข้ายึดวังหลวง

สมเด็จพระเชษฐาธิราชหนีออกไป แต่ถูกตามทันที่ปากโมกน้อย แล้วถูกสำเร็จโทษ พงศาวดารบันทึกว่าอยู่ในราชสมบัติ ๑ ปี กับ ๗ เดือน

พระอนุชาพระชนมายุ ๙ พรรษา คือพระอาทิตยวงศ์ ปีนั้นตรงกับ พ.ศ. ๒๑๗๒

ก็ไม่ได้ค่ะ พงศาวดารเล่าว่าเสด็จไปเที่ยวจับแพะจับแกะเล่นตามประสาพระเยาว์ เจ้าพนักงานต้องหอบเครื่องทรงกับเครื่องเสวยตามทั้งวัน

ตรงนี้แหละที่หลักฐานไม่ตรงกัน ตารางอ้างอิงหลายเล่มว่า ๓๖ วัน บางฉบับว่าราว ๓๐ กว่าวัน แต่พงศาวดารว่า "ผ่านไปประมาณ ๖ เดือน"

ต้องบอกตรง ๆ ว่ายังไม่ยุติค่ะ แต่ที่ทุกฉบับตรงกันคือ ขุนนางถอดพระองค์ออกจากราชสมบัติ แล้วถวายแก่เจ้าพระยากลาโหม ซึ่งขึ้นเป็นสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง

ยังค่ะ ตอนแรกยังประทับในวังหลวงกับพระนมพี่เลี้ยง จนถึง พ.ศ. ๒๑๗๖ วันที่พระเจ้าปราสาททองเสด็จไปนมัสการพระศรีสรรเพชญ

ทอดพระเนตรเห็นพระอาทิตยวงศ์นั่งห้อยพระบาทอยู่บนกำแพงแก้ว จึงชี้พระหัตถ์ตรัสว่า "อาทิตยวงศ์องอาจ มิได้ลงจากกำแพงแก้วให้ต่ำ"

หลังจากนั้นมีรับสั่งให้ลดพระยศ ย้ายไปอยู่เรือนเสาไม้ไผ่ ๒ ห้อง ๒ หลัง ริมวัดท่าทราย มีคนรับใช้ ๒ คน แค่พอตักน้ำหุงข้าว

ปีฉลู จุลศักราช ๙๙๙ พระอาทิตยวงศ์กับขุนนางที่ถูกให้ออกจากราชการ รวมพวกกว่า ๒๐๐ คน บุกเข้าวัง พระเจ้าปราสาททองเสด็จหนีลงเรือ แล้วสั่งปราบจนจับได้

แล้วก็สำเร็จโทษตามราชประเพณี เหมือนที่พระเชษฐาเคยเป็นมา สองพี่น้องร่วมพระราชบิดาเดียวกัน จบด้วยวิธีเดียวกัน ห่างกันไม่ถึงสิบปี

แต่ที่ยังเถียงกันไม่จบคือปีที่พระองค์สิ้น จดหมายเหตุของวัน วลิต พ่อค้าฮอลันดา ระบุคนละปีกับพงศาวดารฝ่ายเรา และเราไม่มีทางรู้เลยว่าพระองค์เคยอยากเป็นพระเจ้าแผ่นดินไหม