เจ้าหญิงอยุธยาถูกส่งไปเป็นพระอัครมเหสีของกษัตริย์ที่ไม่เคยเห็นพระพักตร์กันเลย
- แต่วันเดินทาง พระนางประชวรหนัก พระราชบิดาจึงส่งน้องสาวไปแทน
- อีกฝ่ายส่งกลับมาทั้งคน พร้อมพระราชสาส์นหนึ่งฉบับ
- รอบที่สอง มีกองทัพหนึ่งหมื่นคนดักรออยู่กลางทาง — แล้วใครเป็นคนบอกทาง?
สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ พระเทพกษัตรีย์ — พระราชธิดาพระองค์เล็กในสมเด็จพระมหาจักรพรรดิกับพระสุริโยทัย ที่สมเด็จพระไชยเชษฐาธิราชแห่งล้านช้างทูลขอไปเป็นพระอัครมเหสี แล้วถูกทัพหงสาวดีซุ่มชิงตัวกลางทาง (จ.ศ. ๙๒๕–๙๒๖ / พ.ศ. ๒๑๐๖–๒๑๐๗ ตามฉบับหลวงประเสริฐ)
เจ้าหญิงอยุธยาถูกส่งไปเป็นพระอัครมเหสีของกษัตริย์ที่ไม่เคยเห็นพระพักตร์กัน แต่วันเดินทาง พระนางประชวรหนัก พระราชบิดาจึงส่งน้องสาวไปแทน แล้วอีกฝ่ายก็ส่งกลับมาทั้งคน
ส่งกลับเลยเหรอคะ ทำไมล่ะ
เพราะเขาไม่ได้ต้องการเจ้าหญิงองค์ไหนก็ได้ค่ะ เขาต้องการองค์นี้องค์เดียว พระเทพกษัตรีย์ พระราชธิดาพระองค์เล็กในสมเด็จพระมหาจักรพรรดิ กับสมเด็จพระสุริโยทัย สมเด็จพระไชยเชษฐาธิราชแห่งล้านช้างมีพระราชสาส์นมาทูลขอ โดยระบุว่าต้องการผู้สืบสายเลือดของพระสุริโยทัย ผู้สิ้นพระชนม์บนคอช้างแทนพระราชสวามี
คือขอเพราะชื่อเสียงของแม่
ฝ่ายอยุธยาก็ยินดี เพราะล้านช้างเป็นอริกับหงสาวดีเหมือนกัน ได้เป็นพันธมิตรก็ยิ่งมั่นคง
แล้วทำไมถึงส่งคนอื่นไปแทน
เพราะพอทูตมาถึง พระเทพกษัตรีย์ประชวรหนักจนเดินทางไม่ได้ พระราชบิดารับปากไปแล้ว จึงส่งพระแก้วฟ้า พระราชธิดาอีกพระองค์ไปแทน
แล้วเขารู้ได้ยังไง
รู้ค่ะ และส่งกลับมาพร้อมพระราชสาส์นที่แรงมาก ใจความว่า ถึงพระแก้วฟ้าจะงามกว่าพระเทพกษัตรีย์ร้อยเท่าพันเท่า ก็ล้างชื่อที่ให้ไว้แล้วไม่ได้
ฝ่ายเราละอายพระทัยค่ะ พอพระเทพกษัตรีย์หายประชวร จึงจัดขบวนส่งไปตามสัญญา พร้อมเถ้าแก่และข้าทาสหญิงชายอย่างละห้าร้อยคน
และขบวนใหญ่ขนาดนั้นแปลว่าปกปิดไม่ได้ พงศาวดารฉบับหลวงประเสริฐเขียนสั้น ๆ ว่า พระเจ้าหงสารู้เนื้อความทั้งปวงนั้น จึงแต่งทัพมาซุ่มอยู่กลางทาง แล้วออกชิงเอาพระเทพกษัตรีย์ได้
เดี๋ยวนะคะ รู้เนื้อความทั้งปวง แปลว่ามีคนบอกใช่ไหม
นั่นคือคำถามที่ยังตอบไม่ได้ ฉบับหลวงประเสริฐไม่ได้ระบุชื่อใครเลย บอกแค่ว่ารู้
แล้วฉบับอื่นล่ะ
พงศาวดารฉบับพิสดารเล่าละเอียดกว่า ว่าข่าวรั่วไปจากทางเมืองพิษณุโลก ซึ่งตอนนั้นยอมขึ้นกับหงสาวดีไปแล้ว และทัพที่ดักซุ่มอยู่ที่ตำบลมะเริง นอกด่านเมืองเพชรบูรณ์ มีถึงหนึ่งหมื่นคน
เรื่องนี้ยังเถียงกันอยู่ค่ะ เพราะสองฉบับเล่าไม่ตรงกัน และฝ่ายลาวก็บันทึกอีกอย่าง ว่าพระนางเดินทางไปถึงล้านช้างจริง ไม่ได้ถูกชิงตัว
แล้วสุดท้ายพระนางเป็นอย่างไร
นี่คือส่วนที่เงียบที่สุดค่ะ หลังบรรทัดที่ว่า ชิงเอาพระเทพกษัตรีย์ได้ พงศาวดารไทยไม่เอ่ยถึงพระนางอีกเลย เอกสารพม่ากับลาวก็เล่าคนละทาง จนวันนี้ยังไม่มีใครบอกได้ว่าพระนางไปอยู่ที่ไหน
หมายเหตุเรื่องหลักฐาน
- "อย่างละ ๕๐๐ คน" — S1 ระบุ "เถ้าแก่และทาสชายหญิงอย่างละ ๕๐๐ คน" · S3 ระบุคณะทูตฝ่ายล้านช้าง ๕๐๐ คน (คนละชุด)
แหล่งอ้างอิง
- S1วิกิพีเดียไทย "พระเทพกษัตรีย์" — สายพระโลหิต (พระราชธิดาพระองค์เล็กใน พระมหาจักรพรรดิ + พระสุริโยทัย) · ลำดับเหตุการณ์ทูลขอ → ส่งพระแก้วฟ้าไปแทน → ถูกส่งกลับ → ส่งพระเทพกษัตรีย์ พร้อม เถ้าแก่และทาสชายหญิงอย่างละ ๕๐๐ คน · ถูกซุ่มชิงตัวที่ ตำบลมะเริง เมืองเพชรบูรณ์ · ความต่างของปีระหว่างฉบับพันจันทนุมาศกับฉบับหลวงประเสริฐ · เอกสารลาวและพม่าที่เล่าคนละอย่างhttps://th.wikipedia.org/wiki/พระเทพกษัตรีย์
- S2บล็อก "สว่างคาตา" (๑๑ ต.ค. ๒๕๖๔) — ยกความพระราชพงศาวดารกรุงเก่า ฉบับหลวงประเสริฐอักษรนิติ์ ตรง ๆ: "ศักราช ๙๒๕ กุนศก… พระเจ้าล้านชางให้พระราชสาส์นมาถวายว่าจะขอสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ พระเทพกระษัตรเจ้า… ครั้งนั้นสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ พระเทพกระษัตรเจ้าทรงพระประชวร จึงพระราชทานสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ พระแก้วฟาพระราชบุตรี ให้แก่พระเจ้าหล้านช้าง / ศักราช ๙๒๖ ชวดศก พระเจ้าล้านช้างจึงให้เชิญสมเด็จพระแก้วฟ้าพระราชบุตรีลงมาส่งยังพระนครษรีอยุทธยา… ครั้งนั้นพระเจ้าหงษารู้เนื้อความทั้งปวงนั้น จึงแต่งทัพมาซุ่มอยู่กลางทาง แลออกชิงเอาสมเด็จพระเทพกระษัตรเจ้าได้ ไปถวายแก่พระเจ้าหงษา"https://swangkhata.code.blog/2021/10/11/
- S3mgronline 9620000007918 "๒ มหาราชเปิดศึกชิงนาง! ต้องการแต่หน่อเนื้อเชื้อไขวีรกษัตรีสมเด็จ…" (๒๕ ม.ค. ๒๕๖๒) — ยกความ พงศาวดารฉบับพิสดาร: เหตุผลที่ทูลขอ (ต้องการผู้สืบสายพระสุริโยทัย) · ข้อความพระราชสาส์น "ถึงมาตรว่าพระแก้วฟ้าจะโสภากว่าพระเทพกษัตรีร้อยเท่าพันเท่า ก็ยังล้างกิตติศัพท์พระเทพกษัตรีเสียมิได้" · ทัพ ๑๐,๐๐๐ คน ดักซุ่มที่ตำบลมะเริง นอกด่านเมืองเพชรบูรณ์ · ระบุว่าข่าวรั่วจากเมืองพิษณุโลกhttps://mgronline.com/onlinesection/detail/9620000007918
- S4วิกิพีเดียไทย "สมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช" — บริบทที่บทใช้เลี่ยงการชี้ตัวบุคคล: พิษณุโลกยอมขึ้นกับหงสาวดีตั้งแต่ พ.ศ. ๒๑๐๖ ก่อนเหตุการณ์ชิงตัว
- S5silpa-mag article_10488 "บันทึกฉบับฝรั่ง ปัญหาครอบครัวที่ทำให้ พระมหาธรรมราชา เข้าหาหงสาวดี" และ article_35856 — งานที่ชี้ว่าแรงจูงใจของพิษณุโลกเป็นข้อถกเถียง ไม่ใช่ข้อยุติhttps://www.silpa-mag.com/history/article_10488
- S6blockdit "ตำนาน...ประวัติศาสตร์ ศึกชิงนาง พระเทพกษัตรี" — สำนวนเรื่องเล่าเรื่องชะตากรรมสุดท้าย ( ตัดออกจากบทแล้ว ดู VERIFY-6)https://www.blockdit.com/posts/5f68b7a5cb2b320c8c45ba25
คำที่ใช้ในคอมเมนต์ของตอนนี้ — เทพกษัตรี